May 24, 2024 | 10:00 / Maraqlı məlumatlar
Plastik zəmanəmizin universal materialıdır: ucuz, kimyəvi cəhətdən davamlı və möhkəmdir. Bununla belə, onun utilizasiyasını mürəkkəbləşdirən sonuncu xüsusiyyətdir. Plastikin parçalanması onlarla, bəzən isə yüzlərlə il çəkir və bu cür tullantılar yerin və okeanların zibillənməsinə səbəb olur. Bütün dünyada alimlər daim plastiki ən effektiv şəkildə necə parçalaya-caqları barədə düşünürlər və son illərdə bunu edə bilən bakteriyalar aşkar edilmişdir.
Ayaqqabı, avtomobil hissələri, telefon qutuları və bir çox başqa məişət məmulatlarının hazırlanmasında termoplastik poliuretandan istifadə olunur. Hazırda bu tip plastiki təkrar emal etmək mümkün deyil.
San Dieqodakı Kaliforniya Universitetinin (ABŞ) alimləri bu problemlə məşğul olmaq qərarına gəldilər. Onlar saman çöpünə (Bacillus subtilis) diqqət yetirdilər.
Tədqiqatçılar Bacillus subtilis-i materialın özünə daxil etməyi təklif etdilər. Bakteriyalar plastik zibilliyə düşənə və torpaqla təmas edənə qədər parçalanmayacaq. O, fermentlər istehsal etməyə başlaması üçün plastik kompostda basdırılmalıdır. Buna görə də, bu cür məhsullardan istədiyim qədər istifadə etmək olar. Ancaq bir problem var - plastik istehsalında istifadə olunan yüksək temperatur əksər bakterial sporları öldürür.
Daha sonra tədqiqatçılar Bacillus subtilis plastikin nə qədər yaxşı parçalandığını sınaqdan keçirdilər. Müəyyən edildi ki, plastikin cəkisinin bir faizinə qədər konsentrasiyalarda mikroorqanizmlər kompostda basdırıldıqdan sonra beş ay ərzində materialın 90 faizindən çoxunu parçalayır.
Tədqiqat Nature Communications jurnalında dərc olunub.
