Xəbərlər
Professor İxtiyar Bəxtiyarlını 75 illik yubileyi münasibətilə təbrik edirik!
İyn 20, 2024 | 13:59 / Yubileylər
Oxunub 1611 dəfə

İxtiyar Bəxtiyarlı 1975-ci ildə Azərbaycan EA Qeyri-üzvi və fiziki-kimya İnstitutunda aspiranturanın əyani şöbəsinə daxil olmuş­dur. O, 2303.01 - Qeyri-üzvi kimya ixtisası üzrə 1980-cı ildə “Nadir torpaq elementlərinin oksitio­qallatlarının və -indatlarının sintezi və fiziki-kim­yəvi tədqiqi” mövzusunda namizədlik, 1995-ci ildə isə “Lantano­idlərin mü­rəkkəb oksi­sulfidlərinin əmələ gəl­məsinin və faza çevrilmələrinin qu­ru­luş-kimyəvi əsasları” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Aspirantura müddəti qurtardıqdan sonra İ.Bəxtiyarlı fasiləsiz olaraq həmin institutda işləmiş və kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi, aparıcı elmi  işçi, baş elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır. 

Hazırda o, AR ETN akademik Nağıyev adına Kataliz və Qeyri-Üzvi Kimya İnstitutunda "Keçid elementlərinin xalkogenidləri" laboratoriyasının rəhbəridir. 

1988-ci ildə İ.Bəxtiyarlı “Qeyri-üzvi kimya” ixtisası üzrə “Böyük el­mi işçi” attestatına və “Respublika Xalq Maarifi əlaçısı” adına layiq gö­rül­müşdür. 

1999-cu ildə İ.Bəxtiyarlı Beynəlxalq Bioqrafiya Mərkəzi (Kembric, İn­gil­tərə) tərə­findən “XX əsrin  görkəmli  adamı” seçilmiş, eyni zamanda elmə ver­diyi töhfələrə gö­rə “Görkəmli Nailiyyət” diplomu və medalı ilə təltif olun­muş­dur. Mərkəz tərəfindən onun bioqrafiyası bir neçə ensik­lo­pedik nəşrdə (Dic­tionary of İnternational Biography-DİB-Twenty seventh editions – Cam­b­ridge, England-1999; Outstanding people of the 20th Century-First edition - Cambridge, England-1999 və s.) çap olunaraq dünyanın qabaqcıl ölkələrinə göndərilmişdir. 

2010-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attes­tasiya Komissiyası tərəfindən İ.Bəxtiyarlıya “Qeyri-üzvi kimya” ixti­sası üzrə “professor” elmi adı verilmişdir. 

İxtiyar Bəxtiyarlı elmi işində müəyyən etmişdir ki, lantanoidlərin bütün oksisulfidləri peritektik reaksiyalar vasitəsilə əmələ gəlir. Bu birləşmələrin və onların parçalanmasından yaranan bərk fazaların quruluşları arasında sadə planlı rekonstruksiya əlaqəsi ilə yanaşı onların bir-birinə çevrilməsini asanlaşdıran atomların kollektiv cüz’i sürüşmə mexanizmi də olmalıdır. Bu kriteriyalar peritektik reaksiyalarla əmələ gələn başqa sinif birləşmələrdə də ödənilir ki, bu da onun daha ümumi mahiyyət daşıdığını göstərir. Peritektik reaksiyalarla əmələ gələn birləşmələrin quruluşu ilə onların parçalanmasından əmələ gələn bərk fazaların quruluşları arasında belə bağlılıq onların birinin quruluşu məlum olduqda da, o birinin quruluşu haqqında qabaqcadan müəyyən fikir söyləməyə imkan verir və onların məqsədli sintezinin təşkilində, fiziki-kimyəvi xassələrinin izahında aparıcı ideyadır. 

İxtiyar Bəxtiyarlı laboratoriya əməkdaşları ilə birgə lantanoid oksisulfidlərinin alınması üçün iki yeni üsul təklif etmiş, katodolüminsent və antistoks lüminofor materiallar almışdır. Üsulların və materialların yeniliyi müəlliflik şəhadətnaməsi ilə təsdiq olunmuşdur.   

Onun rəhbərliyi ilə aparılan elmi tədqiqat işlərinin nəticəsi olaraq xaricdən gətirilib yayma istehsalatında istifadə olunan valların innovativ metallrugiyası texnologiyası əsasında, daxili resuslar hesabına, hazırlanarkən işçi hissəsi üçün keçid elementləri ilə legerlənmiş funksianal xassəli çuğun alınmışdır.Həmin çuğunun istifadəsi ilə işlənmiş bimetallik valların yayma prosesində tədbiqi müəssisəyə böyük iqtisadi səmərə verir. 

İ.Bəxtiyarlı 300-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 3 müəlliflik şəhadətnaməsi, 1 patent, 3 kitabça və görkəmli kristalloqraf–vətəndaş alim, AMEA-nın müxbir üzvü X.S.Məmmədovun həyatı  və elmi  fəaliyyətinə həsr olunmuş elmi publisistik monoqrafiyanın müəllifidir. Elmi əsərlərin əksəriyyəti keçmiş SSRİ məkanında və uzaq xaricdə (ABŞ, İtaliya, AFR, Hollandiya, Çexiya, Türkiyə, Norveç, Avstriya, İspaniya və s.) çap olunmuşdur. 

İxtiyar Bəxtiyarlı bir sıra beynəlxalq konfrans və simpoziumlarda: Bratislava (Çexoslavakiya,1985), Moskva (SSRİ,1989), Bulder (ABŞ,1991), Genuya (İtaliya,1994), Krado (İtaliya,1994), Stresa (İtaliya,2000), Diyarbəkir (Türkiyə,2000), Oslo (Horveç,2001),Leoben (Avstriya,2001), İstambul (Türkiyə,2001) və b. şəhərlərdə məruzə ilə çıxış etmişdir. 

İ.Bəxtiyarlının rəhbərliyi ilə 12 fəlsəfə doktoru və onlardan 3 elmlər doktoru dissertasiyaları müdafiə edilmişdir. O, 30-dan çox fəlsəfə doktoru və elmlər doktoru dissertasiya işlərinə opponentlik etmişdir. 

Hazirda o, institutda fəaliyyət göstərən Dissertasiya Şurasının və İnstitut Elmi Şurasının üzvüdür. 

İxtiyar Bəxtiyarlı elmin populyarlaşması sahəsində xidmətlərinə görə dəfələrlə AMEA-nın Rəyasət Heyətinin, Respublika Bilik Cəmiyyətinin və D.İ.Mendeleyev adına Kimyaçılar Cəmiyyətinin Respublika İdarə Heyətinin Fəxri Fərmanları ilə təltif olunmuşdur. 

İxtiyar müəllimi institutumuzun bütün kollektivi adından təbrik edirik!

 

 

 

 

JURNALLAR
Faydalı linklər