Kimyaçılar aldolların - bir çox dərmanların, xüsusən də antibiotiklərin sintezində istifadə olunan üzvi maddələrin alınması üçün sadə və effektiv üsul işləyib hazırlamışlar. Müəlliflər aldolların yaradılması üçün istifadə olunan prekursor molekullarında yüklərin  paylanmasının (polyarlaşma) dəyişdirilməsini təklif etdilər. Bu  isə yüksək effektivliklə müxtəlif strukturların iyirmidən çox aldolunu əldə etməyə imkan verdi. Təklif olunan yanaşma praktiki olaraq əlavə məhsulların, xüsusən də izomerlərin - məkan quruluşu və buna görə də arzu olunan birləşmələrdən xassələri ilə fərqlənən molekulların meydana gəlməsinə səbəb olmur. Beləliklə, texnika farmasevtik əhəmiyyətli ara məhsulların istehsalını və dərmanların sintezini sadələşdirəcək. Rusiya Elm Fondunun (RSF) qrantı ilə dəstəklənən tədqiqatın nəticələri “Journal of Organic Chemistry”də dərc olunub.

Aldollar iki müxtəlif oksigen tərkibli qrup - spirt (-OH) və keton (>C=O) daşıyan üzvi molekullardır. Onlar antibiotiklər kimi dərmanların sintezində ara məhsul kimi geniş istifadə olunur və buna görə də əczaçılıqda ona  tələbat var. Bununla belə, aldolların sintezi mürəkkəb və kifayət qədər səmərəli olmayan bir prosesdir. Məsələ burasındadır ki, bu birləşmələr aldol kondensasiyası ilə əldə edilir, bu zaman çoxlu əlavə məhsullar, xüsusən də izomerlər - kimyəvi cəhətdən tələb olunan aldollarla eyni olan, lakin fəza baxımından onlardan fərqlənən molekullar əmələ gəlir. Bu səbəbdən yaranan maddələr ayrılıb təmizlənməlidir ki, bu da istehsalı çətinləşdirir. Buna görə də alimlər sintezin başqa üsullarını axtarırlar.

REA-nın N.D. Zelinsky adına Üzvi Kimya İnstitutunun kimyaçıları arzuolunmaz əlavə məhsulların əmələ gəlməsinin qarşısını alan yeni bir yanaşma təklif etdi. Müəlliflər aldolların sintezi üçün istifadə olunan substrat molekullarının polyarlığın (yük paylanması) əks tərəfə çevirmək qərarına gəliblər. Fakt budur ki, standart aldol kondensasiyası mənfi yüklü birləşmə - enolat və qismən müsbət yük daşıyan aldehiddən ibarətdir. Kimyaçılar onların əks polyarlıqlı analoqlarını seçdilər. Beləliklə, müsbət yüklü enolatın rolunu nitro qrupu olan birləşmə, mənfi yüklü isə üzvi kükürd birləşməsi oynamışdır.

Bu maddələrin qarşılıqlı təsiri nikel katalizatoru və hidrogenin iştirakı ilə aldola çevrilən aralıq heterosiklik məhsulun əmələ gəlməsinə səbəb oldu. Eyni zamanda, prosesin  effektivliyini göstərən çıxımı məhsul 89%-ə çatıb ki, bu da əlavə məhsulların əmələ gəlməsinin qarşısını almağa imkan verib. Substrat molekullarının strukturunu dəyişdirərək, təklif olunan metoddan istifadə etməklə, kimyaçılar iyirmidən çox müxtəlif aldol sintez etdilər. Bu məhsulların əksəriyyətinin klassik aldol kondensasiyası ilə seçmə hazırlanması mümkün deyil. Beləliklə, təklif olunan üsul sadə başlanğıc reagentlərdən istifadə etməklə müxtəlif quruluşlu əczaçılıq baxımından qiymətli bir sıra birləşmələri əldə etməyə imkan verir.

“Təklif olunan yanaşmadan istifadə edərək, əvvəllər əldə edilməsi çətin olan aldollar kifayət qədər sadə və səmərəli şəkildə sintez edilə bilər. Aldolların əczaçılıq kimyasında ara məhsul kimi yüksək əhəmiyyətini nəzərə alaraq, əldə edilən nəticələr məlum dərmanların hazırlanması üsullarını təkmilləşdirməyə, həmçinin yeni farmakoloji aktiv birləşmələri müəyyən etməyə kömək edəcəkdir. Gələcəkdə  bu yanaşmanı müxtəlif dərman vasitələrinin və təbii birləşmələrin istehsalına tətbiq etmək  planlaşdırılır ki, bu da xarici dərman vasitələrinin  tədricən idxalını  əvəz etmək  istiqamətində mühüm addım ola bilər.