Plastikin sağlamlığa gizli təhlükəsi

Plastik məhsullar həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Qida gigiyenasından tutmuş təmiz suyun təminatına qədər plastik müasir səhiyyənin vacib elementidir. Lakin bu rahatlığın arxasında sağlamlıq üçün ciddi risklər gizlənir.

Sağlamlıq zərərləri necə artır?

London School of Hygiene & Tropical Medicine-in aparıcı tədqiqatçısı Megan Deeney və komandası tərəfindən hazırlanan araşdırmaya görə, plastik istehsalı və istifadəsi nəticəsində yaranan sağlamlıq zərərləri 2040-cı ilə qədər iki dəfə arta bilər. Bu, asbestin iş şəraitində yaratdığı zərərlərlə müqayisə olunur.

2016-cı ildə plastiklə əlaqəli sağlamlıq zərərləri 2,1 milyon sağlam həyat ili itkisi (DALY) ilə ölçülüb. Əgər vəziyyət dəyişməzsə, 2040-cı ildə bu rəqəm 4,5 milyona çatacaq. Bu isə hər bir insan üçün təxminən beş saat sağlam həyat itkisinə bərabərdir.

Plastik və xəstəlik yükü

Tədqiqatda plastikdən sərbəst buraxılan zərərli maddələrin insan sağlamlığına mənfi təsiri vurğulanır. Plastik istehsalı zərərli kimyəvi maddələrin əsas mənbəyidir və bu, hava çirklənməsindən sonra gələn ikinci böyük xəstəlik yükü yaradır. Maraqlıdır ki, plastiklə əlaqəli xəstəlik yükü Hepatit B xəstəliyinə bənzədilir.

Gələcəyə baxış

Qlobal plastik istehlakı 2060-cı ilə qədər hazırkı siyasi tədbirlər və əhali artımı fonunda üç dəfə artacağı proqnozlaşdırılır. Bu isə sağlamlıq problemlərinin daha da dərinləşəcəyini göstərir. Optimist ssenaridə belə, 2040-cı ildə 2,6 milyon sağlam həyat ili itiriləcəyi gözlənilir.

Tədqiqatın məhdudiyyətləri və çağırışlar

Məlumat çatışmazlığı xüsusilə aşağı gəlirli ölkələrdə plastik tullantılarının idarə olunması və mikro- və nanoplastiklərin sağlamlığa təsiri barədə ciddi boşluqlar yaradır. Tədqiqat 2016-cı ilin modelinə əsaslandığı üçün nəticələr tam dəqiq olmaya bilər. Həmçinin, plastikdən yaranan zərərli təsirlərin tam miqyası hələ tam öyrənilməyib.

İnsanlar və gələcək

Bu rəqəmlər sadəcə statistik göstəricilər deyil. Hər bir itirilən sağlam həyat ili insan taleyinə toxunur. Plastikdən yaranan xəstəliklər insanların gündəlik həyatını və ailələrin rifahını təhlükəyə atır. Bu, yalnız ekoloji problem deyil, həm də insan sağlamlığı üçün ciddi çağırışdır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, plastik həyatımızda vazkeçilməz olsa da, onun istehsalı və istifadəsi ilə bağlı ciddi nəzarət və innovativ həllər tapılmalıdır. Plastik tullantılarının idarə olunması və zərərli təsirlərin azaldılması üçün qlobal səylər artırılmalıdır.

Bu mövzuya diqqət yetirmək, gələcək nəsillərin sağlamlığını qorumaq üçün vacib addımdır.

techxeber.az